Korunmaya değer kültürel, tarihsel ve doğal varlıkları, İzmir’i mutlaka görülmesi gereken şehirlerden biri yapıyor. İzmir’de UNESCO'ya bağlı Dünya Mirasları Komitesi tarafından belirlenen kriterleri karşılayan iki muhteşem antik kent yer alıyor: Bergama ve Efes.
Efes ve Bergama’dan sonra İzmir’de dört yeni alanın daha dünya mirası olarak tescillenmesi ve İzmir’in dünyada en çok UNESCO Dünya Mirası Alanı’na sahip şehirlerden biri olması için kentin farklı kurumları birlikte çalışıyor. Dünya Mirası Listesi’ne alınması için çalışılan dört yeni alan; İzmir Tarihi Liman Kenti, Birgi, Gediz Deltası ile Çandarlı, Çeşme ve Foça kalelerinin içinde yer aldığı Ceneviz Ticaret Yolu.
Bu alandaki vizyon ortaklığı çerçevesinde İzmir Büyükşehir Belediyesi ve İzmir Vakfı’nın davetiyle, Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilileri, ilçe belediyeleri ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri 9 Nisan 2021’de Bergama’da “İzmir Turizmi ve UNESCO Dünya Mirası Alanları” çalıştayında buluştu. İzmir’in farklı UNESCO alanlarında görev alan ekipler, çalıştayda bir araya gelerek, mevcut yapılanmaları ve kısa dönemdeki hedeflerini paylaştıktan sonra ortaklık yapabilecekleri başlıkları ve yaratılacak iş birliklerini değerlendirdi.
Dünyanın İzmir Mirası, kuzeyde Bergama’ya, güneyde Efes’e, doğuda Birgi’ye, kent merkezinde Kemeraltı ve Gediz Deltası’na, kıyılarda ise Çeşme, Dikili ve Foça olmak üzere İzmir’in tüm bölgelerine uzanıyor. Bu koordinasyon ağı sayesinde İzmir’in herhangi bir UNESCO alanına gelen turistlerin, diğer miras alanlarına erişimini de sağlamak hedefleniyor.
UNESCO Dünya Mirası nedir?
Birleşmiş Milletler’in özel bir kurumu olarak 1946 yılında kurulan Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), uluslararası önem taşıyan ve bu nedenle takdire ve korunmaya değer doğal oluşumlara, anıtlara ve sitlere “Dünya Mirası” statüsü tanıyor. 1972 tarihli Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunması Sözleşmesi’ni kabul eden üye devletlerin UNESCO’ya başvurusuyla başlayan ve Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) ve Uluslararası Doğayı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) uzmanlarının başvuruları değerlendirmesi sonunda tamamlanan bir işlem dizisinden sonra aday varlıklar Dünya Miras Komitesi’nin kararı doğrultusunda bu statüyü kazanıyor.
UNESCO Dünya Mirası Alanları ve Türkiye
1972 Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunması Sözleşmesi’ne göre oluşturulan ve Dünya Mirası Komitesi tarafından belirlenen Dünya Mirası Listesi'nde Dünya Miras Alanı olarak ilan edilen bin 121 miras alan yer alıyor. Bunlardan 869’u kültürel, 213’ü doğal ve 39’u karma (doğal ve kültürel) miras alanları. Türkiye’nin UNESCO listesinde 16’sı kültürel, 2’si karma olmak üzere 18 miras alanı bulunuyor. Bunların ikisi, Efes ve Bergama İzmir’de yer alıyor.
İzmir’in Dünya Mirası Alanları
Efes
İzmir’in Selçuk ilçesinde bulunan Efes Antik Kenti; Efes Ören Yeri, Meryem Ana Evi, Ayasuluk Tepesi ve St. Jean Bazilikası, Çukuriçi Höyük olmak üzere toplam dört bileşenle UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alıyor. Türkiye’nin en büyük açık hava müzelerinden biri unvanına sahip Efes Antik Kenti’ni her yıl milyonlarca kişi ziyaret ediyor. Efes’te antik dünyanın en büyük açık hava tiyatrosu Büyük Tiyatro, antik dünyanın yedi harikasından biri Artemis Tapınağı ve yine önemli bir mimari değer olarak tanımlanan Celsus Kütüphanesi yer alıyor. Efes, Küçük Menderes Deltası sulak alanın da parçası.
Efes’in alan yönetimi revizyon planı, Efes Selçuk Beledisi, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve İzmir Vakfı ortaklığında yürütülüyor. Revizyon planının, haziran sonuna kadar tamamlanması planlanıyor.
Bergama Çok Katmanlı Kültürel Peyzaj Alanı
Bergama, İzmir'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan bir diğer kültür miras alanı. Bergama Akropolü, içindeki kütüphane binası ile antik dünyada önemli bir eğitim merkezi ve Pergamon Krallığı'nın yönetim merkeziydi. Akropol ayrıca en dik antik tiyatroya ve ilk psikiyatri hastanesi olan Asklepion Sağlık Merkezi ve Kutsal Alanı’na ev sahipliği yapıyor.
Bergama’nın UNESCO alan yönetimini Bergama Belediyesi yürütüyor.